GÜNEY AFRİKA

Ülke Profili

Nüfus
:
50,6 milyon (2011)
Yüzölçümü
:
1 219 090 km2
Başkent
:
Pretoria
Kişi Başına  Milli Gelir
:
11.326 ABD Doları
Büyüme Oranı
:
3,1 (2011)
Döviz Kuru (yıl sonu değeri)
:
8,08 Rand = 1 ABD$ (2011 )
Başlıca Şehirler
:
Johannesburg: 3.226, Durban: 3.090, Cape Town: 2.893, East Rand: 2.480, Pretoria: 1.986, Port Eliz./Nels Mand. Bay: 1,006
Telefon Kodu
:
+27
GÜNEY AFRİKA SEKTÖRLER

Güney Afrika'da maden bakımından dünyanın en zengin doğal kaynakları bulunmaktadır. Başlıca madenleri; platin, altın, bakır, elmas, kömür, vanadyum, uranyum, manganez, krom, demir cevheri, asbest, antimon, kalay, tungsten, mika ve nikeldir. Bunların haricinde 35 değişik maden de bulunmakta, turizm sezonlarında platin ve altının yanı sıra yarı-değerli taşlar ametist ve tanzanitten yapılmış takı eşyaları da dünya çapında büyük ilgi görmektedir.
 
Tarım sektöründe yıllar itibariyle üretim nispeten artış göstermekle birlikte, imalat ve hizmet sektöründe gözlenen önemli gelişmelere bağlı olarak ekonomideki payı sürekli azalmıştır. GAC’da geniş bir imalat sanayi üretim yelpazesi bulunmaktadır. Bunlar arasında gıda, tekstil ve giyim, ayakkabı imalatı, metal, kimyasallar ve kağıt gibi tüketim malları üretimi yer almaktadır. Ayrıca, madencilik makineleri, ulaştırma ekipman ve araçları, elektrikli makineler, elektronik ve otomotiv sektörleri son yıllarda önemli ölçüde artmıştır.
Tarım ve Hayvancılık

Tarım sektöründe yıllar itibariyle üretim nispeten artış göstermekle birlikte, imalat ve hizmet sektöründe gözlenen önemli gelişmelere bağlı olarak ekonomideki payı sürekli azalmıştır.

Sanayi

GAC’da geniş bir imalat sanayi üretim yelpazesi bulunmaktadır. Bunlar arasında gıda, tekstil ve giyim, ayakkabı imalatı, metal, kimyasallar ve kağıt gibi tüketim malları üretimi yer almaktadır. Ayrıca, madencilik makineleri, ulaştırma ekipman ve araçları, elektrikli makineler, elektronik ve otomotiv sektörleri son yıllarda önemli ölçüde artmıştır.
 
Yönetim, küçük ölçekli yatırımlar aracılığı ile istihdamın geliştirilmesine öncelik verdiğini belirtmekle birlikte; Alusaf, Saldanha Çelik ve Colombus gibi girişimler ile sermaye yoğun şirketleri güçlendirme yoluna gitmiştir. İmalat sanayisi, koruma ile ikame edilmeye başlanmış ve ardından liberalleşme ile yeniden yapılandırılarak dünya pazarlarına uyum yoluna gidilmiştir. Bu durum; tekstil ve giyim sektörü gibi alanlarda rekabet gücü azalması ile daralma ve beraberinde taşıt araçları gibi yeni ihraç sektörlerinde büyüme getirmiştir.
 
İmalat sanayisi; madencilik ve enerji, ağır kimyasal ve mineral işletmeciliği ile demir-çelik gibi endüstrilere dayalı olarak büyük ölçüde sermaye yoğundur. GAC çelik endüstrisi dünyanın en büyük 25 üreticisi içinde yer almakta ve bünyesinde Columbus Stainless gibi küresel çapta yüksek rekabet gücüne sahip bir dizi üretici bulundurmaktadır.
 
Anahtar konumdaki üreticiler arasında Volkswagen (Almanya), Toyota (Japonya), Daimler-Chrysler (Almanya-ABD) ve Ford (ABD) artan ihracat içinde önemli kazanımlara ulaşmış şirketlerdir. Ayrıca, General Motors (ABD) da Port Elizabeth bölgesinde başlıca ihracat hedefli olarak Hammer H3 model araç üretimi için girişimde bulunmuştur.
Madencilik

Johannesburg alanındaki zengin jeolojik mineral yoğunluğu ülkenin kurulması ve ekonomisinin hızlı gelişmesinde ana faktör olmuştur. GAC’nin altın üretiminin %90’dan fazlası Johannesburg merkezli Witwatersrand havzasından temin edilmektedir. Bu bölgenin kuzeyinde Bushveld Igneous Complex bölgesinin Rustenburg havzası ülkenin platin madenciliğinin merkezi konumundadır.
 
GAC dünyada platin grubu metaller, altın, krom, ferro-krom, nikel, bakır. manganez, vanadyum ve vermiculite üretiminde lider konumdadır. Ayrıca alumino-silikatlar, titanyum, zirkonyum, antimon ve fluorspar üretiminde GAC dünya liderlerinden biri olmasının yanı sıra dünya kömür piyasasında da önemli varlık göstermektedir. Benzer şekilde kesilmemiş elmas mücevheri üretiminde de yine dünyanın en büyük üreticileri arasında yer almaktadır. Başlıca madenler ile ilgi önemli olabilecek detay bilgiler de aşağıda sunulmuştur.
 
GAC’da madencilik işletmeciliği büyük ölçüde özel sektörden oluşmakta, yabancı yatırım serbest olmakla birlikte ağırlıklı olarak yerli yatırım yapısına sahiptir. Küresel ekonominin yeni dinamiklerine uyumu amacıyla 1990’lı yıllarda ekonomideki liberalleşme yönünde yeniden yapılanma, işletmelerin daha rasyonel hale gelmesini sağlamıştır. 2002 yılındaki Mineral ve Petrol Kaynakları Geliştirme Yasası ile bu kaynakların tamamının sahipliği devlete transfer edilmiştir. Ardından işletmelerde en belirgin değişiklik; siyah ekonomik güçlendirme (Black Economic Empowerment) girişimlere uyum ile arazi sahipliği değişikliği yasasına göre mineral telif hakları ödemesi başlatılmış olmasıdır.
 
Platin
Platin grubu metallerin (PGM) otomotiv sektöründe katalizör olarak kullanılmaya başlanmasının (ve emisyon ile ilgili yasaların daha ciddi bir hal almasının) yanı sıra, kimya ve bilgisayar-donanım sektörü ile mücevhercilikte (Çin ve Japonya’da) de daha yoğun kullanılmaya başlanması önemli talep artışı yaratmıştır. Bu nedenle platin madeni fiyatları geçen yıllar içinde sürekli yükselmiştir.
 
Altın
GAC altın maden işletmeleri derin katman madencilik teknolojisi konusunda dünya lideri olmakla birlikte bu yöntem giderek ekonomik olmaktan uzaklaşmaktadır. Uluslararası fiyatların son 20 yılda düşmesi ve rezervlerin azalmaya başlaması belirli maden ocaklarının kapanmasına yol açmıştır. Son yıllardaki altın fiyatı artışları ise sektörün toparlanmasını ve maden ocaklarının tekrar açılmasını sağlamıştır.
Müteahhitlik Hizmetleri

Son yıllarda GAC inşaat sektöründe gayrimenkul piyasasına getirilen kolaylıklar doğrultusunda canlılık doruk noktasına ulaşmıştır. Bir dizi kentsel bölgede ticari faaliyetler ofis ve “Mall” tarzında büyük mağazaların sayısı katlanarak artmaktadır. Yönetim özel mesken sahibi olmayı desteklemek üzere faizleri düşürmüş ve gelir vergilerini azaltmıştır. Ayrıca yabancıların talebi de yükselmiş ve mülke yatırım daha cazip hale gelmiştir. Bu durumda inşaat sektöründe kuvvetli ek talep doğmuştur.İnşaat sektöründeki yükseliş diğer bağlı sektörlerde de canlanma anlamına gelmektedir.

İnşaat

Son yıllarda GAC inşaat sektöründe gayrimenkul piyasasına getirilen kolaylıklar doğrultusunda canlılık doruk noktasına ulaşmıştır. Bir dizi kentsel bölgede ticari faaliyetler ofis ve “Mall” tarzında büyük mağazaların sayısı katlanarak artmaktadır. Yönetim özel mesken sahibi olmayı desteklemek üzere faizleri düşürmüş ve gelir vergilerini azaltmıştır. Ayrıca yabancıların talebi de yükselmiş ve mülke yatırım daha cazip hale gelmiştir. Bu durumda inşaat sektöründe kuvvetli ek talep doğmuştur. İnşaat sektöründeki yükseliş diğer bağlı sektörlerde de canlanma anlamına gelmektedir.

Turizm

GAC’da 1990’lı yıllardan sonraki siyasi değişim neticesinde uluslararası turizm sektörü dışa daha fazla açılabilmiştir. Ülke güçlü bir turizm potansiyeline işaret eden gerekli özelliklere sahiptir. Bunlar arasında; iyi bir iklim yapısı, kumlu sahiller, dağlar, oyun parkları, vahşi doğa rezervleri, spor tesis ve olanakları ve yaygın bir şekilde kullanılmakta olan İngilizce dili başlıca özellikleri olarak sayılmaktadır. Ayrıca GAC’ın coğrafi konumu da bölgesel turizm için ulaşımda ana bağlantı noktalarından birisini teşkil etmektedir.
GAC turizminde önde gelen ülkeler Almanya, İngiltere ve ABD’dir. Deniz aşırı ülkelerden gelenlerin %90’ı turistik tatil, kalan kısmın büyük bir kesimi de iş seyahati amaçlıdır. Afrika ülkelerinden arkadaş ve akraba ziyareti ve turistik tatil amaçlı gelmekte olan ziyaretçiler daha ziyade kısa süreli günlük alışverişler yapmakta, deniz aşırı ülkelerden gelenler ise daha uzun süre kalarak daha fazla harcama yapmaktadırlar.
 
Turizm GAC’ın ekonomisinde en hızlı büyüyen sektörlerden birisi durumda olup yönetim tarafından İvmelendirilmiş ve Paylaşımlı Büyüme Girişimi (Accelerated and Shared Growt Initiative-AsgiSA) programında anahtar sektörlerden birisi olarak ele alınmaktadır. Bu program sektörün emek yoğun olması nedeniyle GSYİH’nın büyümesine katkısının yıllık %6 oranına yükseltilmesi amacını taşımaktadır. Sektörün istihdamı 1,2 milyon kişi civarında olup, GSYİH içindeki payı %8 olarak tahmin edilmektedir ve 2014 yılı itibariyle bu oranın %14’e yükselmesi beklenmektedir.
Ulaştırma ve Telekomünikasyon

Ulaşım alt yapısı iş dünyası için oldukça gelişmiş ve Afrika kıtasında bulunan en iyi yapıya sahiptir. Büyük çaplı ve etkin limanlar, mükemmel kara ulaşım ağı, özellikle ABD ve Avrupa ile oldukça iyi havayolu bağlantıları mevcuttur. Asya ve Afrika’nın diğer bölümleriyle de hava ulaşımı bağlantıları her geçen gün artış göstermektedir.
Ancak, ulaşım ağının neredeyse tamamı apartheit (ırk/renk ayrımcılığı) nedeniyle ancak ana kentler ve önemli şehir bağlantıları için seçkin ve kaliteli düzeydedir. Afrikalıların kendi yerleşim yerleri olan kasaba ve diğer küçük yerleşimlerinin bulunduğu kırsal kesimde karayolu ve demir yolu ulaşım ağı zayıftır. Council for Scientific and Industrial Research (CSIR) raporunda, ülkenin uluslararası standartlara göre yüksek sayılacak miktarlarda lojistik maliyetleri bulunduğu (ülke GSYİH’sının %14,7 oranında), fakat bunun GAC’lı üreticilerin rekabet gücünün artmasına katkısı olduğu vurgulanmaktadır.
 
Ulaşımdaki ağır vasıtaların aşırı yüklenmesinde denetim boşlukları baş göstermiş ve yolların yapısının aşırı yükten dolayı ciddi hasar görmesine yol açmıştır. Bakım yetersizlikleri de ortaya çıkmış, onarılmayan yollar diğerlerinin de daha hızlı yıpranmasında etken olmuştur. Hizmet standartlarındaki düşüş; lokomotif, raylı sistem ve limanlarda büyük çaplı yatırım ihtiyacına yol açmıştır. Toplu ulaşım sisteminin yokluğunda özel araçların taksi olarak kullanılması kentlerde yaşayanların çoğu için başlıca ulaşım aracı olmuştur.
 
GAC’de liman yatırımları harcamalarında da büyük artışlar görülmektedir. İki ana liman olan Cape Town ve Durban’da limanlara uğrayan kargo geçişlerinde son yıllardaki büyük artış liman yatırımı için önemli baskı doğmasına yol açmıştır.
GAC’da iletişim ve teknoloji piyasaları bir Afrika ülkesi için oldukça gelişmiş düzeye sahiptir. Sektörde Telkom baskın konumda olup 2003’teki özelleştirmeden sonra sabit hat piyasasındaki tekel pozisyonunu sürdürmektedir. Vodacom, MTN ve CellC gibi operatörlerin piyasadaki faaliyetleri ile de sektör son yıllarda %50 oranında yıllık büyüme göstermiştir.
Enerji

GAC dünyada en düşük maliyetle elektrik üreten ülkeler arasında yer almakta, üretilen elektrik, talebin üzerinde gerçekleşmektedir. Bu talep fazlası enerji aslında komşu ülkelerin ihtiyaçları bakımından da önemli işleve sahiptir. Ülkede enerji devi ESKOM'un 2008-2012 dönemi için 343 milyon Rand’lık yatırım planını bitirmesi ve 2013 yılında yeni nesil nükleer santraller yapması planlamaktadır.
 
ESKOM nükleer enerjide iki yıl içinde toplam 50.000 Megavat gücünde iki adet yeni nükleer santral yapmayı planlamaktadır. Ülkede hali hazırda Western Cape’de Koeberg de 1800 Megavat gücünde bir adet nükleer santral bulunmakta ve 17 milyar Rand değerinde yüksek ısılı helyum gaz soğutmalı nükleer reaktör için de bir proje bulunmaktadır.
 
GAC, ticari anlamda anlamlı sayılabilecek miktarlarda ham petrole sahip değildir. Ülkede petrol ihtiyacı Orta Doğu (İran ve S.Arabistan) ile Nijerya’dan karşılanmaktadır. Fakat son zamanlarda Mozambik’ten boru hattıyla getirilmeye başlanan gazın yakıt olarak kullanımına yönelme gözlenmektedir.
 
Sınırlı rezervlerine rağmen ülkede petrol rafineri kapasitesi anlamlı büyüklüğe ulaşmış ve kıtada Mısır’dan sonra ikinci konumdadır. GAC petrol ihtiyacındaki açığı kapatmak için ileri seviyede bir sentetik yakıt sektörü geliştirmiş durumdadır. Ham petrolden sentetik yakıt üretimi ülkedeki en büyük petro-kimya şirketi Sasol tarafından gerçekleştirilmektedir. Devlet tarafından 1993 yılında kurulan Mossgas; doğal gaz dönüşüm ve yoğunlaştırma yoluyla petrol, gaz yağı ve alkol gibi ürünler üretmektedir.
Bankacılık

Artarak liberalleştirilmiş olan GAC mali hizmetler sektörü iyi bir gelişmişlik düzeyine sahiptir. Sektör, yükselen pazarlar içinde en büyük ve en liberal olanlar arasında yer almaktadır. Gelişmiş bankacılık, bono ve sigorta piyasası; GSYİH içinde %20’lik payı ile ülke ekonomisinde önemli yer teşkil etmektedir.
 
Fitch Ratings, Standard and Poor’s, Moody’s Investor Sevices gibi başlıca uluslararası rating kuruluşları mali sektörün kararlı ve güçlü yapısı doğrultusunda GAC’ın yatırım çekicilik derecesi için çoğunlukla iyimser görüş bildirmektedir.
 
Siyahların ekonomide güçlendirilmesi (BEE) programı ile uygulamalar, mali sektör kuruluşlarından daha detaylı rapor istenmesi ve yabancı ortaklı şirketlerin desteklenerek piyasaların daha da liberalleştirilmesi sektörde önemli konular arasındadır.
 
Ticari bankalar G.Afrika Rezerv Bankası’nın (SARB) denetiminde faaliyet göstermekte ve Mali Hizmetler Kurulu altında yer almaktadır. Ülkede dev uluslararası bankacılık kuruluşları; başka alanlara verilen ayrıcalıkların kaldırılması ve büyük sigorta şirketlerinin de piyasaya girmesiyle önemli ölçüde gelişmiştir. Ülkedeki bankacılık piyasası; Standard Bank of South Africa (Stanbic), Nedbank, Amalgamated Banks of South Africa (ABSA), FirstRand Bank ve Investec Bank olmak üzere beş büyük bankanın hakimiyetindedir. Bunların piyasa payı %85'i bulmaktadır.
 
Yabancı bankalar GAC’de daha ziyade kurumsal ve yatırım bankacılığı gibi alanlarda piyasalarda yer bulmaya çalışmaktadır. Mali hizmet sektörü geleneksel olarak orta ve yüksek gelir grubuna hitap etmektedir. Fakat alt gelir grubundan artan talep ve yönetimin de baskısı ile uygulanmaya başlayan program (Financial Services Charter) doğrultusunda bankaların pazarda mikro yatırımlar alanında da faaliyet göstereceğine işaret etmektedir. GAC’deki siyahların büyük bir bölümünün tasarrufları bankacılık dışında kooperatif gibi kuruluşlar içinde yer almaktadır.
Finansal Hizmetler

Barclays Bank’ın önemli bankalardan Standard Bank’ı satın almak istemesinin bir nedeni de kredi kartı piyasasına girişte kontrolü doğrudan kendi elinde tutmak istemesi olarak belirtilmektedir. Çünkü İngiltere’nin en büyük kredi kartı sunumu yapan bankası olarak Barclays Bank’ın, izleyen 10 yıl içinde 1 milyon müşteriyi kredi kartı sahibi yapacağı tahmin edilmektedir. Ancak yerli bir banka ile ortaklığını izleyen ilk 18 ay boyunca GAC’da kendi şirketinin adıyla piyasaya kredi kartı sunamamaktadır.
 
Diğer İngiliz menşeli banka, Virgin Group ABSA ile yeni bir kredi kartı sunmaya başlamıştır. Bugün GAC nüfusunun %5’i kredi kartına sahip olarak düzenli kullanmaktadır. Bankacılık sisteminde mikro-devre içeren kredi ve debit* kartlarına müşteri tarafından 4 haneli kredi kartı şifresi girilmesi yönteminin yerleştirilmesiyle dolandırıcılığın azaldığı ve devrim niteliğinde gelişme sağlanmış olduğu belirtilmektedir.
 
Uzun zaman önce kurulan Johannesburg Stok Exchange (JSE) borsası 2001 yılında Securities Exchange olarak isim değişikliğine (hala JSE kullanılıyor) gitmiştir.
Sağlık

Sağlık ile ilgili olarak ülke AIDS konusunda dünyada en tehlikeli görülen ülkelerden birisidir. Ülke nüfusun %10-12’lik bölümünün bu hastalıktan doğrudan etkilenmekte olduğu belirtilmektedir. Aynı zamanda bu alanda en büyük arayışlar da büyük ölçüde GAC ile bağlantılı olarak yürütülmeye çalışılmaktadır.
 
AIDS ile mücadelede Anti-retroviral (ARV)* türü ilaçların hastaların sağlığında önemli çapta gelişme sağlayarak bazı hastaların yaşam sürelerinin uzatılabildiği belirtilmektedir. Henüz fiyatların yüksek olması ve gerekli hastane gereçlerinin maliyetli olması nedeniyle HIV virüsünden etkilenmekte olan hataların birçoğu için bu ilaçlar erişilebilir durumda değildir.
 
GAC’de bu sorun için 2003 yılında kamu harcamalarını büyük çapta artıran bir program yürürlüğe sokulmuştur. Burada yönetimin ana odak noktası hastalığa karşı önlem alınması ve aynı zamanda hastalığın hızlı yayılmakta olduğu Sub-Sahara bölgesini kapsayan bir perspektif ile tedavi imkanlarının geliştirilmesi şeklindedir.
Reklam
En Çok Okunan
Güney Afrikalı Büyükelçi BTSO'd... Hollywood’un gözü Afrika romanların... Güney Afrika soğutma ekipmanları iç... Beyazperdede Gana Nijerya İşbirliği... İkinci Nijer köprüsünün temeli atıl... Vahşi doğanın içinde BOTSWANA, Oka... Angelina Jolie, Richard Leakey’nin ... Rüzgargüllerinin gölgesinde Bozcaad...
Reklam
Reklam
Sosyal Medya


© Copyright 2013 African Business Life
Bu sitenin içeriğinin kopyalanması ve yeniden dağıtılması açık olarak yasaktır. İşbu sitenin içeriğindeki herhangi bir hata veya yanlışlıktan şirket sorumlu tutulamaz.Tüm Hakları Ferm Ajans Ltd.Şti. ' ye aittir.